Agnar Prestá
Eftir tógvið stríð og millum annað hóttanir um hernaðarmergi, endaði togtoganin um støðu Grønlands og trygdina í økinum við einari avtalu millum USA, Danmark og Grønland í dag, tann 22. september 2026.
Donald Trump, Mette Frederiksen og Jens-Frederik Nielsen skrivaðu undir eftir aðalfundin hjá ST í New York. Í sínum egna jørðildi hevði Donald Trump brádliga nógv rósandi orð mótvegis Danmark, danska kongaríkinum umframt grønlendska fólkinum.
Sí eisini: Trump: - Vit hava veruliga knútt eitt band saman við Danmark
Broytti tónin hjá Trump hongur saman við, at USA hevur fingið ynski um størri hernaðarligt ræði á Grønlandi og artiska økinum, uppfylt. Og tað verður væl torførari hjá øðrum stórveldum at gera ónáðir.
Millum annað fer Grønland at byggja tvær "ógvuliga stórar" hernaðarstøður í Grønlandi. Hesar vera við Narsarsuaq og Mestersvig. Í avtaluni verður eisini latið upp fyri møguleikanum at gera aðrar støðir seinni. Harumframt fær USA ræðisrætt á viðurskiftum so sum loftrúmi.
Danmark og Grønland fáa vissu fyri størri trygd - framvegis við USA sum "einum vini" - og at tað er samljóð millum londini, sum eisini hava eina verjuavtalu frá 1951. Hendan byggir á hana fyri 75 árum síðani. Men í mun til tá, hevur Grønland havt meira at siga í tilgongdini.
Til ber at lesa alla avtaluna her
Í avtaluni er nakað ógvuliga sentralt fyri Grønland: Sjálvsavgerðarrætturin verður her staðfestur.
- Ein win-win-win og ein fantastisk avtala, helt Jens-Frederik Nielsen fyri.
Tað verður staðfest, at grønlendarar kunnu ráða sjálvir. Eisini um tað skuldi verið eftir ynski hjá landginum at gerast sjálvstøður frá Danmark. Serfrøðingar síggja partar sum á ymiskan hátt viðurkenna Grønland sum tjóð.
Men um so er, at Grønland loysir, stendur tað eisini greitt, at Grønland skal verða verandi í NATO-samstarvinum og varðveita nýggju avtaluna. Tað vil siga, at amerikansk hermegi rímiliga frítt kann verða í landinum - tó kann eingin annar eiga Grønland.
Viðmerkjarar meta, at Grønland hevur vunnið nógv við hesari avtaluni.
Vinarliga broyt tínar kennifíla - og privatlívsstillingar fyri at síggja hetta innihald